Wynvlieg oor selfbeskikking, groot politiek en klein dorpswaarhede
Daar is deesdae baie groot woorde in die lug. “Selfbeskikking” “Regte” “Grondwet” “Artikel 235” Dis die soort goed wat mense ernstig laat kyk, stadig laat knik, en dan vinnig op Facebook laat tik. Bo in die land se politiek vlieg dit behoorlik. Partye gooi dit rond soos warm kole; die een sê dit beteken dit, die ander sê dit beteken niks. En iewers in die middel sit die gewone mens en wonder: Maar wat beteken dit nou eintlik vir my? Wynvlieg is maar ’n eenvoudige vlieg. Ek verstaan nie al die groot woorde nie. Maar ek verstaan mense. En hier onder, in Orania, lyk selfbeskikking heeltemal anders. Hier beteken dit: jy werk self. jy bou self. jy maak self reg. Maar, en dis waar die ding skeef trek, ons is nie altyd so goed met die “self” deel as dit by eerlikheid kom nie. Ek sien dit oral. Ons praat groot oor selfbeskikking, maar fluister oor moeilike goed. Ons sê mense moet hul eie pad kies, maar kyk skeef as hulle dit doen. Ons glo in vryheid, solank dit lyk soos óns weergawe daarvan. Dis amper asof ons ’n nuwe knoppie ontdek het: nie net “selfbeskikking” nie… maar “blok”. Blok daai opinie. Blok daai vraag. Blok daai ongemaklike waarheid. “235? Blok hom.” En tog, dieselfde mense wat hard praat oor regte, sit saans stil en wonder oor hul eie besluite. Dieselfde ooms wat kopskud oor ander se keuses, sit lank op WhatsApp en lees. Dieselfde tannies wat sê “ons mense staan vas”, vra saggies: “Maar wat as…?” Dis nie swakheid nie. Dis menswees. Maar dalk is dit tyd dat ons die twee bymekaar bring: die groot woorde… en die klein waarhede. Want selfbeskikking beteken nie net jy kies jou pad nie. Dit beteken jy erken ook wanneer die pad moeilik raak. Ek’s Wynvlieg Woltemade. Ek sit op Artikel 235 soos op ’n warm stoofplaat, en kyk hoe ’n volk groot praat... maar soms klein stilbly. En ek wonder of ware selfbeskikking nie begin waar ons ophou blok… en begin praat nie.
