Koerania het vir Lida Strydom, skepper van die Kaalvoetkonsert, gevra om die geskiedenis van dié prettige konsert met lesers te deel.
SSedert die ontstaan van die Kaalvoetkonserte in 2002 het hierdie unieke instelling gegroei tot ’n onmisbare deel van die Orania-gemeenskap. Vanjaar het die produksie, getiteld Kaalvoetlegendes, reeds sy 22ste speelvak gevier. Dit wat destyds begin het as ’n vae idee oor ’n soortgelyke konsert elders, het vinnig in ’n kragtige realiteit ontaard danksy geesdriftige siele soos Christiaan van Zyl, Christiaan van der Merwe, Roelien de Klerk en Esna Schumann wat onmiddellik ingespring het om die eerste sukses moontlik te maak. Wat die dryfkrag agter hierdie volgehoue poging bly, is die ongekende samebindende krag van die projek. Tydens ’n Kaalvoetkonsert ontstaan daar ’n hegtheid wat deelnemers en die gehoor saamsnoer. Dit bied die gemeenskap ’n kans om op hulself kritiek te lewer, saam te huil en bowenal vir hulself te lag. Hoewel die aanvanklike doelwit was om geld vir projekte in te samel, het die energie van die konserte vinnig ’n tweeledige doel aangeneem: dit befonds nie net unieke gemeenskapsprojekte nie, maar laat mense mekaar ook beter leer ken en nuwe vriendskappe sluit. Temas word gewoonlik geïnspireer deur aktuele sake in die gemeenskap of die internasionale nuus, of bloot deur ’n blink gedagte van die kreatiewe Christiaan van Zyl. Nadat die tema gekies is, begin die noukeurige proses om liedjies te balanseer sodat dit by die tema pas, ’n verskeidenheid van bekende en nuwe musiek insluit, en rolle bied vir oud en jong, man en vrou. Dit moet ’n wye spektrum van emosies weerspieël—van nostalgie en rou tot pure lewensvreugde. Hierna word deelnemeridentifisering gedoen, waar daar dikwels gesoek word na mense wat soos die oorspronklike kunstenaars lyk. Die gemeenskap se deelname is die absolute lewensbloed van die projek; sonder hulle is daar geen konsert of projekte nie. Die gemeenskap vul al die rolle: hulle tree op, organiseer, woon die konsert by, ondersteun die veiling geesdriftig en gesels nog lank daarna daaroor. ’n Besondere bron van vreugde is die jonger geslag; kinders vind altyd kreatiewe maniere om in die agtergrond deel te neem en items op ’n skeppende wyse te vul, wat verseker dat die tradisie lank na Lida sal voortleef. Die logistieke reëlings agter die skerms is reusagtig. Dit sluit in administratiewe take soos om datums tussen besige kalenders te sinchroniseer, die saal te bespreek, oefeninge te skeduleer en dekor te beplan. Daarbenewens moet tekste geskryf en opgeneem word, kaartjies en programme gedruk word, fotograwe, videograwe en grimeerders gereël word, en SAMRO-registrasie hanteer word. Die veiling vereis beoordeelaars en rekenmeesters om die fondse te hanteer, en selfs basiese take soos pouse-eetgoed en die skoonmaak van die saal rus op die organiseerders se skouers. Gelukkig neem deelnemers self groot verantwoordelikheid vir hul eie kostuums en rekwisiete. Oor die jare was daar vele hoogtepunte. Die eerste konsert, Kaalvoet op reis, het gewys wat moontlik is. Die produksie Ons kom van ver af, wat die
Afrikanergeskiedenis van Jan van Riebeeck tot in Orania uitgebeeld het, het weens sy diep feitelike betekenis diep aan die hart gegryp. In teenstelling hiermee was Die Orania Pophuis ’n donker, brutaal eerlike produksie wat ’n spieël voor die gemeenskap gehou het. Hoewel sommige mense uitgestap het, het die produksie se uitbeelding van ’n heel, gesonde gemeenskap mense uiteindelik diep aangeraak. Vanjaar se tema het ontstaan uit ’n stapel vinielplate wat Christiaan van Zyl in sy stoorkamer gevind het. Dit is gekoppel aan legendes van sowel die Afrikaanse musiekbedryf as Orania se eie geskiedenis. Hoewel die laat finalisering van items groot druk op die span geplaas het om die teks betyds te voltooi, was die eindproduk ’n reuse-sukses. Vir Lida persoonlik was die absolute hoogtepunt toe haar vyfjarige kleinseun tydens ’n oefening teen haar kom staan en vra het of hy asseblief ook deel van hierdie ouma-tradisie mag wees. Met vanjaar se veilinggeld is ’n baie spesiale doelwit bereik. Hoewel daar tans geld ingesamel word vir ’n Pioniersmonument wat sowat R1 000 000 sal beloop, is hierdie projek tydelik onderbreek vir ’n unieke kinderprojek. Die argitek Gerhard Pretorius en Paul Vogel, albei lidmate van die Gereformeerde Kerk Oranjerievier, wou iets vir die gemeenskap doen. Gerhard het die 'Kinderkubus' ontwerp—’n statige, eenvoudige siersteengebou met sirkelvormige openinge waar kinders hul verbeelding vrye teuels kan gee, geïnspireer deur die idee van die beeldhouer Rodin dat die voetstuk deel is van die kunswerk. Kinders is immers ons belangrikste inwoners en hul verhoog waardig. Omdat die begroting effens oorskry is, word daar ook groot dank uitgespreek vir die finansiële donasies van die Orania Ontwikkelingsmaatskappy, Orania Beweging, Orania Sakekamer, Orasol en Rembrandt Konstruksie. Nou kan daar weer volstoom aan die monument gewerk word. Die beplanning vir die volgende jaar sluimer gewoonlik direk na die konsert en skop so ses weke voor die tyd met ’n vaart af. Die volgende tema is reeds deur Christiaan van Zyl voorgestel: Veg of vlug, wat sal fokus op die grootskaalse emigrasie na die VSA, en die eerste treffers is reeds op die lys. Ten slotte is daar groot waardering vir die mense agter die skerms. ’n Spesiale woord van dank gaan aan Lida se gesin wat haar oor al die jare die ruimte en ondersteuning gegee het om hierdie passie uit te leef, ten spyte van aande waar daar weens tydgebrek net appels geëet moes word. Vandag is selfs haar skoonseuns en kleinkinders betrokke. Christiaan van Zyl verdien ’n unieke bedanking as ’n kreatiewe, onontbeerlike steunpilaar wat die ware wese van sowel Orania as Kaalvoet verstaan. Laastens word Hans van Staden bedank vir sy kunstige, vaardige rekwisiete van hoë standaard wat hy boonop altyd self befonds.
